Artykuły psychologiczne

Resocjalizacja w warunkach zamkniętych

ODDZIAŁYWANIE NA UZALEŻNIONYCH W WARUNKACH IZOLACJI PENITENCJARNEJ

Za pierwszy sygnał zainteresowania ze strony zakładów karnych tą formą pomocy oferowaną przez wspólnoty Anonimowych alkoholików uznaje się artykuł Majer „Społeczność terapeutyczna – kluby AA” opublikowany w nr 16 „Gazety Penitencjarnej z 1980 roku[1]. Pierwszą jednostką, na terenie której dochodziło do regularnych mityngów był zakład karny w Siedlcach. W kolejnych latach AA stale rozszerzało swoją działalność na inne zakłady karne. Wychowawcy więzienni i psycholodzy często sami wychodzili z inicjatywą kontaktu z AA. Przy Służbie Krajowej AA powstała specjalna Komisja ds. Współdziałania z Zakładami Karnymi. Jej przedstawiciel podpisał z Dyrektorem Biura Penitencjarnego Centralnego Zarządu Zakładów Karnych „Protokół Uzgodnień regulujący podstawowe zasady organizowania więziennych wspólnot Anonimowych Alkoholików. Przyjęto, że posłannicy AA będą  organizować więzienne wspólnoty, respektując przy tym przepisy gwarantujące bezpieczeństwo i porządek w zakładach karnych. Zakłady karne zobowiązały się do stwarzania optymalnych warunków dla funkcjonowania grup AA poprzez udostępnianie odpowiednich pomieszczeń, czy wyznaczanie osoby z grona penitencjarnego odpowiedzialnej za kontakty z grupą. Obecnie, regularne mityngi odbywają się w 135 grupach więziennych[2].

Oprócz współpracy z grupami AA polskie zakłady karne rozwinęły własne programy terapii uzależnień. Pierwszy oddział specjalny przeznaczony dla alkoholików powstał w 1976 roku przy Zakładzie Karnym nr 2 w Łodzi. Decyzję o umieszczeniu więźnia na takim oddziale mógł podjąć sąd orzekający w wyroku skazującym, komisja penitencjarna lub w trybie zmiany decyzji wcześniejszych organizacji sąd penitencjarny. Obecnie, określa się to odbywaniem kary w „systemie terapeutycznym”, funkcjonuje 18 takich oddziałów, w tym 2 w zakładach karnych dla kobiet.

            Wypracowywany w polskim więziennictwie model terapii alkoholików nawiązuje do nowoczesnych i sprawdzonych wzorów zachodnich. Na nasz grunt zaadaptowaliśmy amerykański program „Atlantis”, a także doczekaliśmy się już autorskich modyfikacji tego programu. Jego cechą charakterystyczną jest podzielanie właściwego filozofii AA spojrzenia na istotę choroby alkoholowej oraz identyczne postrzeganie warunków powrotu do zdrowia. Warunkiem skuteczności programu „Atlantis” jest kontakt więźniów z wspólnotą Anonimowych Alkoholików.